አዲስ የፈንገስ ዝርያ በህብረ-ንብ ውስጥ የንብ ቅማጅርን ስነ-ህይወታዊ በሆነ መንገድ ቁጥጥር ለማድረግ ውጤታማ ሆኖ ተገኝቷል፡፡


Bees infested by varroa mites
አዲስ የፈንገስ ዝርያ በህብረ-ንብ ውስጥ የንብ ቅማጅርን ስነ-ህይወታዊ በሆነ መንገድ ቁጥጥር ለማድረግ ውጤታማ ሆኖ ተገኝቷል፡፡ 

አዲሱ ቢሆነኝ ባህር ዳር ግንቦት 22/2013 ዓ.ም

ከቅርብ አሥርተ ዓመታት ወዲህ የንብ ቀፎ ጤና ማሽቆልቆል ዋና ምክንያት እንደሆነ በስፋት የሚታሰበው የንብ ቅማጅር (Varroa destructor) የተባለ አውዳሚ የውጭ ጥገኛ ነው፡፡ በሃገራችንም ከቅርብ ዓመታት ወዲህ እየተስፋፋና እንደትልቅ ስጋት እየታየ ይገኛል፡፡

ምንም እንኳን በሽታ አምጪ ተህዋሲያን፣ ፀረ ተባይ ማጥፊያዎችን እና የአመጋገብ እጥረቶችን ጨምሮ የተለያዩ ድርብርብ ምክንያቶች የንብ ቀፎ ጤንነትን ለመቀነስ አስተዋፅዖ ያደረጉ ቢሆኑም እነዚህ ተውሳኮች ለንግድ ንብ አርቢዎች የህብረ-ንብ መጥፋት ምክንያት በብዛት ሪፖርት እየተደረገው ሲሆን በዓለም ዙሪያ ለንብ ማነብ ብቸኛ ትልቁ ስጋት ተደርጎ ይወሰዳል፡፡

ቫሮኣዎች በራሪ እና ያላደጎ ንቦችን ይመገባሉ፣ የአካል መሸፈኛቸውን በሹል አፋቸው በመብሳት የንብ ህዋሳትን ይመገባሉ፡፡ በቫሮአ መመገብ ንቦችን ያዳክማል፣ የሠራተኛ ንብን ዕድሜ እና ቀሰም የመፈለግ አቅምን ይቀንሰዋል እንዲሁም በጣም አጥፊ የሆኑ ሌሎች የንብ ቀፎ ቫይረሶችን ያላምዳል (እንደ ቬክተር ሆኖ ያገለግል)፡፡ በቫሮአ የተጠቁ ህብረ-ንቦች ካልታከሙ ከ1-3 ዓመት ዕድሜ አላቸው ተብሎ ይጠበቃል፡፡ በተጨማሪም በቫሮአ የተጠቁ ንቦች በብዛት ወደ ጎረቤት ህብረ-ንቦች የመሄድ ዕድላቸው ሰፊ ነው፣ ቫሮአ እና ተያያዥ ቫይረሶችን ላልተጠቁ ህብረ-ንቦች ያስፋፋሉ፡፡

ይህ ደግሞ በሺዎች የሚቆጠሩ ከተለያዩ የንብ አናቢዎችና አካባቢዎች የሚገኙ ቀፎዎች በየወቅቱ ወደ አትክልት ስፍራዎች እና ወደ እርሻ ማሳዎች ስለሚሰበሰቡ በተለይ በንግድ የአበባ የማዳቀል አገልግሎት መስጫ ቦታዎች ላይ ትልቅ ችግር ነው፡፡

ምንም እንኳን እነዚህ ኬሚካሎች በንቦች ላይ በሚያደርሱት ጉዳት እና በጥገኛ ተህዋስያኑ ላይ የሚፈጠረው የመላመድ ቀጣይ ችግር እንዳለ ቢሆንም በአሁኑ ጊዜ የንብ አናቢዎች ቫሮኣን ለመቆጣጠር ኬሚካል ላይ ጥገኛ ናቸው፡፡

በዓለም ዙሪያ ባሉ አፈሮች ውስጥ የሚገኝ፣ የንብ ቀፎዎችን አጥፊ የሆነውን የውጭ ጥገኛ የሆነውን የንብ ቅማጅርን (Varroa destructor) ለማጥፋት ከኬሚካል ነፃ የሆነ ዘዴ ሊያቀርብ የሚችል ከተለመደው Metarhizium brunneum ውስጥ አዲስ ንዑስ ዝርያ ተገኝቷል፡፡ ከሌላው የሜታሪዚየም ዝርያዎች በተለየ አዲሱ ዝርያ በተለምዶ በ 35 ዲ.ሴ አካባቢ በሆነ የንብ ቀፎ ሙቀት ውስጥ ሊኖር ይችላል፡፡

በዋሽንግተን ስቴት ዩኒቨርስቲ የኢንቶሞሎጂ ክፍል ተመራማሪ የሆኑት ፕሮፌሰር ስቲቭ ፓርድ “ሜታሪዚየም ፈንገስ ቫሮኣን ሊገድል እንደሚችል አውቀናል፣ ግን በጣም ውድ እና ብዙም አይቆይም ምክንያቱም ፈንገሶቹ በቀፎው ሙቀት ውስጥ ይሞታሉ” ብለዋል፡፡
"የምርምር ቡድናችን በከፍተኛ የአየር ሙቀት ውስጥ የሚተርፍ ዝርያ ለማዳበር ቀጥተኛ ዝግመተ ለውጥን ተጠቅሟል፡፡ በተጨማሪም፣ በቫሮኣ ላይ የሚከሰተውን የቫይረስ በሽታ በመምረጥ ከሞቱ ጥቃቅን ውስጥ የፈንገስ ስፖሮችን ወስደናል፡፡”

ሜታሪዚየም ስፖሮች በቫሮኣ ላይ በሚያርፉበት ጊዜ ይበቅላሉ፣ ቫሮኣውን ወደ ውስጥ ይወጋሉ እና ይባዛሉ፣ ከውስጥም ይገድላሉ፡፡ ንቦች ለሜታሪዚየም ፈንገስ ስፖሮች ከፍተኛ የመከላከል አቅም ስላላቸው ለንብ አናቢዎች ደህንነቱ የተጠበቀ አማራጭ ያደርገዋል፡፡

በአንፃራዊነት ከፍተኛ የዒላማ ውስንነት (የተለዩትን ብቻ ማጥቃታቸው)፣ ከዒላማ-ውጭ ዝቅተኛ መርዛማነት እና በግብርና ማሳዎች እና በአከባቢው ዝቅተኛ ተረፈ ተፅዕኖ አንፃር የነፍሳት ጥገኛ ፈንገሶች (Entomopathogenic fungi) እንደ ፀረ-ተባዮች ታላቅ ተስፋን ያሳያሉ፡፡

ሆኖም እነሱ በስፋት አጠቃቀማቸውን የሚገድቡ በተለይም የሙቀት መጠንን፣ አልትራቫዮሌት ጨረር ወይም ሌሎች ስነ-ህይወታዊ ያልሆኑ ተፅዕኖዎችን ያለመቋቋም ባህሪያቶች አሏቸው፡፡

እጅግ በጣም አስከፊ የንቦች የውጭ ጥገኛ የሆነው የንብ ቅማጅር (Varroa destructor) ለነፍሳት ጥገኛ ፈንገሶች (Entomopathogenic fungi) ተጋላጭ ነው፡፡ ነገር ግን በአንጻራዊ ሁኔታ በንብ ቀፎዎች ውስጥ ያለው ሞቃታማ የሙቀት መጠን እነዚህ ፈንገሶች ውጤታማ የቁጥጥር እርምጃዎች እንዳይሆኑ አግዷቸዋል፡፡

ተለምዷዊ ምርጫ እና ለዚህ ስርዓት በተዘጋጁ የተመራ የዝግመተ ለውጥ ቴክኒኮችን በመጠቀም በሕይወት የተረፉ፣ የበቀሉ እና በንብ ቀፎ ሙቀት (35 ዲ.ሴ) በተሻለ ሁኔታ ያደጉ አዳዲስ የሜታሪዚየም ዝርያዎች (Metarhizium brunneum) ተፈጠሩ፡፡

የመስክ ሙከራዎች በሙሉ መጠን ያላቸው የንብ መንጋ ላይ እንዳረጋገጠው አዲሱ ዝርያ JH1078 በቫሮአ ተባይ ላይ የበለጠ ጠንከር ያለ እና ከአሁኑ ሕክምናዎች ጋር ተመጣጣኝ የሆነውን ተባይን ይቆጣጠራል፡፡

እነዚህ ውጤቶች እንደሚያመለክቱት የነፍሳት ጥገኛ ፈንገሶች በዝግመተ ለውጥ የሚቀየሩ እና በዘመናዊ የተባይ አያያዝ ልምዶች ውስጥ ትልቅ ሚና መጫወት የሚችሉ ናቸው፡፡

ቀጣዩ እርምጃ በግብርና ስራ ላይ በሚውሉ ቀፎዎች ላይ ሜታሪዚየምን ለመጠቀም ከአካባቢ ጥበቃ ኤጄንሲ ማረጋገጫ ማግኘት ነው፡፡
የጥናት ቡድኑ አባላት ከኬሚካል ፀረ-ተባይ ይልቅ ሜታሪዚየም የቫሮኣ ለመቆጣጠር በሰፊው ጥቅም ላይ እንደሚውል በ10 ዓመታት ውስጥ ተስፋ እንደሚያደርጉ ገልፀዋል፡፡

መልካም ጊዜ!
ለተጨማሪ ማብራሪያ
http://www.sci-news.com/biology/metarhizium-brunneum-strain-varroa-mites-09705.html ያንብቡ፡፡

የጥናት ውጤቱን ህትመት ለማንበብ
Jennifer O. Han, Nicholas L. Naeger, Brandon K. Hopkins, David Sumerlin, Paul E. Stamets, Lori M. Carris & Walter S. Sheppard. 2021. Directed evolution of Metarhizium fungus improves its biocontrol efficacy against Varroa mites in honey bee colonies. Sci Rep 11, 10582; doi: 10.1038/s41598-021-89811-2

በዘርፉ አዳዲስ ወቅታዊ አስተማሪ መረጃዎች እንዲደረስዎ ከዚህ በታች ያሉትን ሚዲያዎች ይቀላቀሉ ወይም አባል ይሁኑ፡፡

ዌብሳይት፡ https://wordpress.com/view/addisubihonegn.wordpress.com
ቴሌግራም፡ https://t.me/semonegna
ፌስቡክ ግሩፕ፡ https://www.facebook.com/groups/514839721862656
ከወደዱት Like, Comment እና Share ማድረግዎን እንዳይረሱ፡፡

Published by Addisu Bihonegn

I'm a beekeeping Researcher in Andassa Livestock Research Center, Amhara , Ethiopia. BSc in Animal Sciences at Haramaya University MSc. in Apiculture at Bahirdar University.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: